Activiteitenverslag 2025

Het Loket zet zijn begeleiding van talrijke projecten voor tijdelijk gebruik voort. Op basis van de opgebouwde ervaring heeft het 2025 benut om een zelfevaluatie van zijn werking uit te voeren om de impact ervan te verbeteren. Deze aanpak maakte het mogelijk de operationele activiteiten te verfijnen, de prioritaire acties te herdefiniëren, thematische denkoefeningen op te starten en de begeleiding beter af te stemmen op de realiteit op het terrein.

Een structurerende studie ter versterking van het beleid rond tijdelijk gebruik in Brussel

In 2025 leidde het Loket een diepgaande studie naar de economische en governance‑modellen van projecten rond tijdelijk gebruik in het Brussels Gewest, aangevuld met een benchmark van Europese praktijken. Publieke actoren en beheerders van tijdelijke bezettingen werden uitgenodigd om te reageren op de ontwikkelingsstrategie van het Loket tijdens workshops in juni 2025. De resultaten van de studie zullen binnenkort worden gedeeld.

De noden monitoren

Kerncijfers

Categorisatie van aanvragen in 2025 per type activiteit

In 2025 gaven 240 projectdragers via ons formulier aan op zoek te zijn naar een ruimte. Aanvragers konden meerdere activiteitentypes aanduiden, waardoor het totaal aantal geselecteerde categorieën hoger ligt dan het aantal effectieve aanvragen.

De gegevens tonen een grote vraag voor de volgende vragende sectoren:

• culturele en feestelijke activiteiten;
• creatieve productieve activiteiten (vooral kunstenaarsateliers);
• diensten aan de bevolking met een sociale doelstelling.

Samen vertegenwoordigen deze categorieën een aanzienlijk deel van activiteiten die moeilijk terechtkunnen op de klassieke huurmarkt.

Bijna een derde van de aanvragers (75) was al betrokken bij een tijdelijk gebruik, wat het bestaan van een actief ecosysteem rond tijdelijk gebruik in Brussel bevestigt. Tegelijk roept dit vragen op over mogelijke kwetsbaarheid van gebruikers, die herhaaldelijk in tijdelijke systemen terechtkomen bij gebrek aan duurzame alternatieven.

Een verbindende rol tussen leegstaande ruimtes en projectdragers

In 2025 versterkte het Loket zijn rol als schakel tussen leegstaande ruimtes en projectdragers. Het verspreidde zes projectoproepen of oproepen tot interesse van publieke en private actoren. Het Loket ondersteunde eigenaars via territoriale diagnoses en site-analyses om het potentieel van leegstaande plekken te identificeren en programmatorische pistes te formuleren.

Kaders laten evolueren: regelgeving en noodopvang

In 2025 heeft het Loket zijn beïnvloedingswerk en strategische dialoog met administraties en bevoegde instanties versterkt om de regelgevende en operationele kaders rond tijdelijk gebruik te laten evolueren.

Regelgevende kaders

Terugkoppelingen uit het terrein bevestigen dat de belangrijkste obstakels voor projecten rond tijdelijk gebruik verband houden met vergunningsprocedures en reglementaire vereisten, die nog grotendeels onaangepast zijn aan de tijdelijkheid en specificiteit van deze projecten. Er werd een denkgroep opgericht om een betere integratie van de realiteit van tijdelijk gebruik in bestaande procedures te bevorderen.

Noodopvang

Daarnaast startte het Loket een denkgroep met publieke actoren uit de noodopvang. Hoewel tijdelijk gebruik geen structurele oplossing vormt voor de wooncrisis in het Brussels Gewest, wordt ze wel vaak ingezet in noodsituaties via tijdelijke opvanglocaties. De uitdaging bestaat erin bestaande hefbomen te gebruiken, en tegelijk de coördinatie tussen betrokken instanties te versterken om bestaande instrumenten te optimaliseren.

Een actieve deelname aan sectorevenementen

Het Loket ontwikkelt en onderhoudt een netwerk in het Brussels Gewest en internationaal. De aangegane engagementen en de deelname aan verschillende evenementen maakten het ook in 2025 mogelijk om andere actoren en nieuwe partners te ontmoeten:

RESTART Camp (Basta ! Belgian Antimafia): het doel van dit Europese kamp was de basis te leggen voor wetgeving rond het sociaal hergebruik van in beslag genomen goederen in België. Tijdens workshops, debatten en terreinbezoeken onderzochten de deelnemers hoe burgerengagement kan bijdragen aan sociale rechtvaardigheid en stedelijke transformatie, onder meer via het heractiveren van onderbenutte ruimtes.

Werkgroep CCI (hub.brussels): een werkgroep rond Culturele en Creatieve Industrieën, met bijzondere aandacht voor hun vestiging in het Brussels Gewest. De uitwisselingen toonden een structureel tekort aan beschikbare en aangepaste ruimtes voor deze activiteiten aan. In deze context vormt tijdelijk gebruik geen structurele oplossing, maar wel een pragmatische oplossing, zoals blijkt uit de gegevens van de aanvragen bij het Loket.

Opleiding “Strijden tegen leegstand” (RBDH): een dag gewijd aan de analyse van leegstand in het Brussels Gewest, met een cijfermatig overzicht, voorstelling van institutionele hefbomen en uitwisselingen met verenigingen en collectieven om alle beschikbare actiemiddelen te identificeren.

Rondetafel ter afsluiting van de tentoonstelling “Caring for Space, Spaces for Caring: Reclaiming care and the city towards an ecological welfare” van het Brussels Centre for Urban Studies (BRASS, Vorst): delen van onze ervaring en uitwisseling met Brusselse en Europese actoren over het herinrichten en valoriseren van leegstaande ruimtes in de stad door diverse gemeenschappen.

Deelname aan Europese consortia: partnerschap voor kandidaturen binnen het New European Bauhaus. Ook al weten we nog niet of een van deze projecten geselecteerd zal worden, we duimen en hopen het avontuur in 2026 met deze verenigings- en universitaire partners te kunnen voortzetten.

Focus op drie projecten

Dames Blanches-site (Sint-Pieters-Woluwe)

In september 2025 werd een nieuw tijdelijk bezettingsproject geopend op de Dames Blanches-site. Het project “La Vallée des Dames Blanches” ontwikkelt activiteiten rond stadslandbouw, bijenteelt, biodiversiteit en voedselbewustmaking, in nauwe relatie met de wijk.

Avant-Senne (Anderlecht)

Het Loket volgde het project Avant-Senne op, dat een braakliggend terrein vergroent in afwachting van een toekomstig park tegen 2028. Het project zet meer dan 1.000 m² om in een groene ruimte voor de buurt.

Bodies in Space (Sint-Agatha-Berchem)

Het in 2024 geopende project Bodies in Space bereikte in 2025 kruissnelheid. Het biedt kunstenaars betaalbare ruimtes om te experimenteren, creëren en samenwerken, en helpt het tekort aan werkruimtes voor artistieke praktijken in Brussel opvangen.

Het Loket begeleidde deze projecten onder meer op juridisch en reglementair vlak en bevestigt zo zijn rol als facilitator van tijdelijke bezettingen.

Het jaar 2025 vormt een belangrijke consolidatiefase voor het Loket voor tijdelijk gebruik. Door methodes te versterken, terreinrealiteiten te objectiveren en de dialoog met publieke en private actoren te verdiepen, bevestigt het Loket zijn rol in de structurering van tijdelijk gebruik in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.