Het Loket voor tijdelijke gebruik publiceert in maart 2026 de eerste studie die een overzicht geeft van tijdelijke bezettingen in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

Deze studie analyseert 126 actieve projecten in 2023 en schetst het beeld van een rijk en divers ecosysteem, sterk verankerd in het Brusselse verenigingsleven. Ze belicht ook de verscheidenheid aan economische modellen en bestuursvormen die vandaag de dag de projecten rond tijdelijke bezettingen structureren.

De studie werd uitgevoerd met de steun van de Franse coöperatie Plateau Urbain en ERU – Urbanisme.

Tijdelijke bezetting als instrument van overheidsbeleid

Tijdelijke bezettingen zijn verre van op zichzelf staande initiatieven en profileren zich vandaag als een transversaal instrument van het overheidsbeleid, op het kruispunt van stedenbouwkundige, sociale, economische en milieubeleidsdomeinen.

In Brussel dragen ze gelijktijdig bij aan verschillende grote uitdagingen:
de strijd tegen leegstand, toegang tot betaalbare huisvesting voor kwetsbare doelgroepen, ondersteuning van economische actoren op zoek naar ruimte, versterking van het buurtleven, en het experimenteren met nieuwe gebruiksvormen in een context van grondschaarste.

Wanneer ze worden ingebed in een coherente stedelijke strategie, vormen ze een hefboom voor sociale en milieugerichte innovatie, evenals een nieuwe manier van stadsontwikkeling die op een wendbare en sobere manier mee vorm kan geven aan oplossingen voor huidige en toekomstige stedelijke uitdagingen.

Een dynamisch ecosysteem met kwetsbare modellen

De studie toont de rijkdom en diversiteit van de sector aan, evenals een aantal structurele kenmerken.

De projecten worden voornamelijk gedragen door verenigingen, met uiteenlopende activiteiten gaande van cultuur en kunst tot dienstverlening aan de bevolking, en ook productieve economische initiatieven of huisvestingsprojecten.

Tegelijkertijd wijst de studie op verschillende belangrijke uitdagingen, in het bijzonder de kwetsbaarheid van de economische modellen. Het beheer van deze projecten vereist een sterke menselijke inzet en een brede waaier aan competenties, waardoor publieke ondersteuning des te belangrijker is.

Een seminarie om de resultaten te delen en de dialoog te voeden

De resultaten van de studie werden voorgesteld tijdens een seminarie georganiseerd door het Loket, waarbij een breed publiek werd samengebracht: overheden, eigenaars, operatoren van tijdelijke bezettingen, collectieven, onderzoekers en verenigingsactoren.

Deze bijeenkomst maakte het mogelijk om de belangrijkste inzichten te delen en een ruimte voor dialoog te openen rond de prioritaire werkassen van het Loket, met name de verbanden tussen tijdelijke invullingen en permanente projecten om transitie-urbanisme in Brussel te bevorderen.

Het Loket wenst alle operatoren, eigenaars en publieke partners die aan dit werk hebben bijgedragen, van harte te bedanken, onder meer via interviews, terreinbezoeken en georganiseerde workshops. En uiteraard een bijzondere dank aan Plateau Urbain en ERU-Urbanisme voor de rijke uitwisselingen en hun engagement gedurende het hele onderzoek.

Raadpleeg de volledige studie hier.